ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม ระบุผ่านสื่อโซเชียลมีเดียวันที่ 1 กรกฎาคม 2569 ว่า หลักคิดกรอบงบ อว. ปี 2570 คือการ "พัฒนาทุนมนุษย์" ที่คำนึงมิติเศรษฐกิจและสังคมไปด้วยกัน

ระหว่างประชุมสภาผู้แทนราษฎรเพื่อพิจารณาร่าง พ.ร.บ. งบประมาณรายจ่ายประจำปี 2570 ตลอดช่วง 2 วันกว่าๆ ที่ผ่านมา ผมในฐานะตัวแทนของกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ขอขอบคุณเพื่อนสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรทุกท่านที่ได้กรุณาอภิปรายและให้ข้อเสนอแนะที่เป็นประโยชน์ครับ

ผมขอขอบคุณท่าน สส.หลายท่าน จากทั้งฝ่ายค้านและฝ่ายรัฐบาล คุณศิริกัญญา, คุณเดียร์ ขัตติยา, คุณน้ำ จิราพร, ท่านฐิติมา และคุณพชร สำหรับข้อเสนอแนะเกี่ยวกับกองทุนส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (กองทุน ววน.) ซึ่งเราพร้อมดำเนินการในส่วนที่กระทรวงทำได้ทันที

ขอบคุณคุณอ้อ การดี (เรื่องการบูรณาการกับมหาดไทยและกระทรวง DE) ท่านพลากร พิมพะนิตย์ (เรื่องบัณฑิตพันธุ์ใหม่) คุณณัฐพงษ์ สุมโนธรรม (เรื่องวิกฤตปลาหมอคางดำ) คุณภัทรพงษ์ ลีลาภัทร์ (เรื่องฐานข้อมูลภาพถ่ายดาวเทียมด้านการเกษตร) และคุณมาร์ค อิสริยะ (เรื่อง Cyber Security และโครงการ AI ในมหาวิทยาลัย) ซึ่งทุกข้อเสนอ กระทรวง อว. รับไปดำเนินการและพร้อมติดตามอย่างใกล้ชิดครับ

ยุทธศาสตร์ขับเคลื่อน อว. สู่การเปลี่ยนผ่านประเทศ

สิ่งที่รัฐบาลและกระทรวง อว. มุ่งมั่นคือการมองภาพระยะยาว (Long-term) เพื่อวางโครงสร้างพื้นฐานแห่งอนาคต โดยไม่ละทิ้งการแก้ปัญหาความเดือดร้อนของพี่น้องประชาชนในปัจจุบัน เราจึงเชื่อมโยงกรอบการทำงานเข้ากับ 2 มิติหลัก คือ "มิติเศรษฐกิจ" และ "มิติสังคม" ไปพร้อมกัน

1. ในมิติเศรษฐกิจ

เราใช้กลไก กรอ. ในการดึงดูดการลงทุนและถ่ายทอดเทคโนโลยี เร่งพัฒนา "ทุนมนุษย์" ผ่านการ Reskill/Upskill เรากำลังเปลี่ยนมหาวิทยาลัยให้เป็นแพลตฟอร์มแห่งโอกาสและศูนย์บ่มเพาะ (Incubator) สนับสนุนให้มหาวิทยาลัยตั้ง Holding Company เพื่อดันงานวิจัยไทยไปใช้จริงเชิงพาณิชย์ ลดความเสี่ยงให้ภาคเอกชน

ที่สำคัญ เราได้ร่วมมือกับกระทรวงการต่างประเทศเริ่มทำ Science Diplomacy (การทูตวิทยาศาสตร์) เพื่อดึงดูดนักวิจัยและคนเก่งจากต่างประเทศที่อยากมาช่วยแก้ปัญหาในไทย ให้เข้ามาร่วมพัฒนาประเทศกับเราครับ

นอกจากนี้ เรายังมุ่งขับเคลื่อน 2 เครื่องยนต์เศรษฐกิจ คือ 1. พยุงเครื่องยนต์เดิมด้วยการเพิ่มผลิตภาพ (Productivity) เพื่อรับมือสังคมสูงวัย และ 2. สร้างเครื่องยนต์ใหม่ (เกษตร/อุตสาหกรรม/บริการมูลค่าสูง) พร้อมจับมือกระทรวงพาณิชย์ดันสิทธิบัตรนานาชาติ (PCT) ให้รวดเร็วและมีมูลค่าสูงขึ้น

2. ในมิติสังคมและนวัตกรรม

เราปรับรูปแบบการให้ทุนวิจัยเป็นแบบมุ่งเป้า (Mission-driven) เพื่อทลายการทำงานแบบไซโล เชื่อมโยงงานวิจัยกับกระทรวงกลาโหมเพื่อดูแลด้านความมั่นคง และสิ่งที่ผมให้ความสำคัญมากคือการป้องกันการทุจริตคอร์รัปชัน เราเตรียมทำระบบ Open Data เชื่อมฐานข้อมูลงานวิจัยแห่งชาติ (NRIIS) เข้ากับเทคโนโลยี AI สร้างเป็นแชทบอทให้ประชาชนทุกคนสามารถสืบค้นและตรวจสอบงานวิจัยได้ทั้งประเทศอย่างโปร่งใสครับ

โครงสร้างงบ อว. ทั้งหมดจะถูกแบ่งเป็น 4 ด้าน (ระบบนิเวศนวัตกรรม, นวัตกรรมเพื่อเศรษฐกิจ, นวัตกรรมเพื่อสังคม และการพัฒนามหาวิทยาลัย) บริหารจัดการผ่าน 2 กองทุนหลัก คือ กองทุนอุดมศึกษา และ กองทุน ววน.

แม้โลกจะหมุนไปเร็วแค่ไหน แต่ "งานวิจัยและองค์ความรู้พื้นฐาน" ยังคงเป็นกำลังสำคัญที่จะขับเคลื่อนคนไทยไปข้างหน้าได้อย่างยั่งยืน ซึ่งเราจะเดินหน้าบูรณาการเป้าหมายด้านสิ่งแวดล้อม อากาศสะอาด และ Net Zero ร่วมกับกระทรวงแรงงาน อุตสาหกรรม พลังงาน และทรัพยากรธรรมชาติฯ เพื่อส่งมอบสภาพแวดล้อมและสังคมที่ดีให้กับประเทศต่อไปในอนาคต

ขอบคุณครับ